Güncel Gerçek

Yeni Kaledonya Bağımsızlık Yolunda



Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy ülkesinin Güneybatı Pasifik’yeki
denizaşırı toprağı Yeni Kaledonya’nın Fransa’dan ayrılmayı istemesi
halinde “saygı duyacağını” açıkladı

1998’de imzalanan Noumea
anlaşması gereği Yeni Kaledonya bağımsız olup olmayacağı konusunda 2014
ve 2018 arasında bir referandum düzenleyecek.

Sarkozy, Yeni
Kaledonya’ya yaptığı üç günlük ziyarette “Herkes Yeni Kaledonya’nın
Fransa’nın bir parçası olarak kalmak istediğine beni inandırdı. Ama
Kaledonyalılar başka bir seçim yaparsa saygı duyarım” dedi.

Avustralya’nın
1500 kilometre doğusundaki Yeni Kaledonya’da 1980’lerde bağımsızlık
isteyenler ile Fransa’ya bağlı olmaktan yana olanlar arasında çatışmalar
yaşanmıştı. Ülkenin yüzde 34’ünü Avrupalılar oluşturuyor.

Özerk
olan Yeni Kaledonya, Fransız parlamentosuna iki milletvekili bir senatör
gönderir. Fransız hükümetince atanan bir yüksek komiserin gözetimi
altında çalışan dört özerk bölge konseyi tarafından yönetiliyor.
Konseyin oluşturduğu Topraklar Kongresi yasama organı niteliği taşırken,
başkanını kendi üyeleri arasında seçer. Topraklar kongresinin 54 üyesi
beş yılda bir yapılan seçimlerde belirlenir.

Ülkesinin özerkliğe
kavuşmasındaki uzun mücadelede önderlik eden Jean-Marie Tjibaou 1989’da
bir suikast sonucunda hayatını kaybetti.

“Geleneksele dönmek bir rüya… Hiçbir halk buna erişemedi. Bir
kimlik, bir model için arayış, inanıyorum ki önümüzde… Kimliğimiz,
istikbalimizde yer alıyor.”


Jean-Marie Tjibaou

Tjibaou Kültür Merkezi Avustralya’nın doğu kıyısı açıklarında halen
Fransız toprağı kabul edilen Yeni Kaledonya, Nouméa’da bulunuyor. 1990
yılında Fransız hükümetinin finansmanını karşılayacağını açıkladığı
kültür merkezi için bir yarışma yapıldı. Kanak halkının kültürünü
dünyaya tanıtmak ve kalkındırmak amacıyla tasarlanan proje önerileri
arasından Renzo Piano’nun projesi seçildi. Ancak, proje önerisi daha
sonra önemli düzeltmelerle değişikliğe uğrayarak bu günkü halini aldı ve
1998 yılında tamamlandı. Piano, 152 yıldır Fransa’nın sömürgesi olan
Kanaklar için onların yerel köylerinden esinlenerek ve inşaat
tekniklerinden yararlanarak, modern teknolojinin imkanlarıyla
geliştirdiği tasarımıyla dünyanın ilgisini mimariyi kullanarak bu
bölgeye çekmeyi başardı. Kültür merkezi, tepelik bir yarımada üzerinde,
yüzü denize dönük 10 kulübeden oluşan 3 “köy”üyle hemen dikkat çekiyor.
Kulübeler yarımada eğrisini takip eden bir koridor boyunca bibirlerine
bağlanıyorlar ve her bir kulübenin farklı bir fonksiyonu var. Merkez,
Afrika’dan getirtilen ve her türlü çürümeye çok dayanıklı olan İroko
ahşabı ve paslanmaz çelikle Fransa’da fabrikasyon olarak üretilmiş. Bu
modern mimari esere yönelen ilginin zamanla Kanak halkının kültürüne ve
politik durumuna yönelmesi, kültür merkezinin aracılık ettiği amaçlardan
bir kaçı.


Yeni Kaledonya ve Kanaklar


Yeni Kaledonya Avustralya’nın doğu kıyısı açıklarında bulunan bir
Fransız toprağı. İlk kez 1946 yılında Birleşmiş Milletler’in koloni
olmaktan çıkarılacak ülkeler listesine alınmış olmasına karşın,
bağımsızlık yolunda karmaşık bir dönem geçirdi. Ülke şu günlerde barış
içinde ve Kanak halkı, 2013 ve 2018 yılları arasında yapılacak halk
oylaması sonucunda Fransa’dan kazanacakları bağımsızlıkla politik
özerkliğe kavuşacak. Kanaklar, Güney Pasifik’in tümüne yayılmış yerli
bir halk olmasına karşın yoğunlukla Yeni Kaledonya bölgesinde
bulunuyorlar.

Jean Marie Tjibaou Kimdir? 


Ülkesinin özerkliğe kavuşmasındaki uzun mücadelede önderlik
ederken 1989’da bir suikast sonucunda hayatını kaybeden Jean-Marie
Tjibaou’nun halkı için istekleri ve rüyası, ölümünün ardından da politik
ve kültürel sahnede kendini hissettirmeğe devam ediyor.

Jean-Marie Tjibaou: “Geleneksele dönmek bir rüya… Hiçbir halk buna
erişemedi. Bir kimlik, bir model için arayış, inanıyorum ki önümüzde…
Kimliğimiz, istikbalimizde yer alıyor.”

İşte bu vizyon Nouméa’daki Kültür Merkezi’nin üstleneceği görevi şekillendirecekti.

Tjibaou Kültür Merkezi Fikri Nasıl Oluştu?


Bazen bir rahip ve bazen de Sorbonne’da bir doktora öğrencisi olarak
Tjibaou, Yeni Kaledonya bağımsızlık hareketinin lideriydi ve her ne
kadar milletinin modern dünyanın bir parçası olmasını istediyse de,
halkının geçmişleriyle tam anlamıyla barışık olarak geleneksel olanla
dünya kültürü arasında bir denge kurmasını istiyordu. Tjibaou 1989
yılında bir suikast sonucu hayatını kaybetti. Kanak halkı için
özgürlüğün, modern dünyada bir kimlik sahibi olmalarının en değerli
öncüsünün ölümü, vazgeçilmeyecek davalarını canlı tutmak amacı ile
liderin adıyla anılacak bir Kültür Merkezi inşa etme fikriyle
sonuçlandı. 


12 Ekim 1989’da Başbakan Michel Rocard’ın önerisi ve Cumhurbaşkanı
François Mitterrand’ın onayıyla Kanak Kültür Merkezi’nin “Cumhuriyetin
Büyük Projeleri” kapsamında büyük ölçekli bir proje olarak Paris’deki
merkezi hükümet tarafından finanse edilmesine karar verildi.

Uluslararası Yarışma


1990 yılında açılan uluslarası bir mimari yarışma sonucunda Fransız
Cumhurbaşkanı ve Kanak Kültürünü Geliştirme Merkezi Başkanı tarafından
kabul gören proje İtalyan mimar Renzo Piano’nun önerisi oldu.

Projelendirme ve İhale Süreci 


Orjinal yarışma dosyası 1991 yılı boyunca maliyet hesapları
ışığında yapılan gözden geçirmelerle projede yapılan önemli
basitleştirmelerle sonuçlandı. Ön tasarımın tamalanmasının ardından
yapılan çalışmalar neticesinde proje çizimleri ve ihale belgeleri son
halini aldı ve nihayet Aralık 1993’de merkezin inşaatı için ihale
duyurusu yapıldı.

Piano’nun Tasarımı Geliştirme Süreci, Yaklaşımları 

 



Geçen bu süre zarfında Piano, Kanak Kültürünü anlamak için azami bir
çaba icerisine girdi. Tarihlerini, geleneksel hayatlarını ve Pasifik’in
bu kısmındaki hayatı yakından izledi. 

Yükselen kulübeler, mimarın zihnindeki Kanak kültürü’nün, esnek,
diasporik, gelişmeye açık ve bastırılmışlığa dirençli olarak
şekillenmesini yansıtırcasına tamamlanmamış bir görünüm içindede.

Piano tasarımı şöyle açıklıyor: “Kanak mimarlığının temel unsurlarından
birinin inşaat sürecinin ta kendisi olduğunu farkettim ‘evi inşa etmek
süreci’, ’evi bitirmek’ kadar önemliydi.

Bundan, daimi bir ‘inşaat alanı’, veya tamamlanmamış bir ev inşaatı konseptini geliştirmeye başladım.” 


Bu projede, Kültür Merkezi’nin, sürekli yenilikçi görüntüye
adanmışlığını yansıtmak amacıyla bitmemiş, dönüştürücü bir etki
öneriyorum. Bu etki, merkezi, postmodern mimari akımında edineceği yer
kadar, dünya sahnesinde önemli bir kültür aktörü olarak da
etkinleştirerek, Dünya’nın diğer yerlerindeki çağdaş müzelere özgü
özelliklere kavuşturur.”

Bu durum, merkezin görkemli mimarisi ve programlarıyla ilgilenen
ziyaretçilerin sürekliliğini sağlarken, “yeni”nin sürekli tekrar bulması
sömürgeci ile sömürge arasındaki politik hedef olan uzlaşmayla da
bağlantı kurar.

Tjibaou Kültür Merkezi’nin kuruluş manifestosunun bir maddesi olan
“yenilik” ideolojisi dogmatik olmaktan daha fazladır. “Yeni”, politik
geçiş süreci yaşayan bir devlet için inandırıcı milli kimlik sembolleri
oluşturmak için kullanılıyor ve gelişmekteki halk kültürüne ilgi ve
yatırımı heveslendirmeyi hedefliyor.

Piano, önerisinin Kanak evlerinden modellendiğini fakat biçimsel olarak
kendisinin diğer işlerinden olduğu kadar, Le Corbusier’in diagonel
kesilmiş silindirlerinin de bu biçimde pay sahibi olduğunu belirtiyor.

Piano, baskın formu retorik bir anlamı aktarması için kullanır.
Geleneksel Kanak kulubesinde merkezdeki ana direk köyün liderini
sembolize eder. Piano bu direği cases adını verdiği kulube
strüktürlerinden Jean Marie Tjibaou’nun öldürülmesinin sembolik bir
ifadesi olarak kaldırmıştır.

Tasarım


Piano’nun cases adını verdiği pavyonlar veya soyut kulübelerin en
yükseği 28 metre ve 8-9 katlı bir kent binası kadar yüksek. Köyler,
yarım adanın eksenini takip eden bir hafif eğri üzerinde 3 grup olarak
düzenlenmişler. Cases temel olarak dairesel planlara sahip fakat uzun
bir bağlantı koridoruna ve hemen arkasında devam eden dikdörtgen
şeklindeki daha geleneksel hacimlere açılmasına izin verecek şekilde her
bir dairenin iç kısmı kesik. Burada, iroko ağacından lamine sütunların
taşıdığı paslanmaz çelik ve camdan düz çatıları olan bitki ekili avlular
binayı deler; hacimler, pasif soğutma sisteminin parçası olan ahşap ve
cam güneş kesicilerle tanımlanıyor. Kuzeybatıya doğru, binanın düzensiz
kenarıyla deniz arasında, yoğun olarak ekili, teraslarla şekillenmiş,
açık-hava sergi ve etkinlik hacimleri olarak kullanılacak halka açık
alanlardan oluşan bir bant ve Kanak kültüründe mistik anlamlar taşıyan
bazı yerel bitkilerin ziyaretçilerle tanıştırıldığı yarım adanın çevresi
boyunca devam eden bir gezinti yolu bulunuyor.

Strüktür İklimlendirme İlişkisi


“Her bir eğik dış lata kapalı alanın çevresini oluşturan iskeletin dikey
elemanlarına bağlıdır. Eğrisel latalar, yüksek rüzgarların etkilerini
değiştirebilen bir etkiye sahip yatay kuşakları taşır ve iç koşullar
çevre duvarının tabanında ve kompleksin karşı yüzündeki kanatları
kullanan pasif bir sistemle kontrol edilir. Bunlar, rüzgarın yönü ve
yoğunluğuna göre açılıp kapanarak çatıların en üst noktasından dışarıya
atılan esintilerin hacimlerde dolaşmasına sağlar. Eğrisel lataların
sembolik bir rolü olduğu daha önce söylenmişti fakat gerçekten de iklim
dengelemek gibi bir işlevler de var: ‘Benim’ kulubelerimle geleneksel
kulubeler arasındaki benzerliği biraz azaltmak için dikey elemanların
uzunluğunu ve kabuklara daha açık bir form verdim… Daha önce
planlandığı gibi dikey latalar artık üst uclarında birleşmiyorlar.
Rüzgar tüneli testlerimiz gösterdi ki dinamik havalandırma açısından bu
daha etkili sonuçlar verdi.Fakat bunların daha derin ses titreşimleri
var, bazıları gerçek: açık dış kabuğu tirizleri arasından geçen rüzgar
“kulubelere” bir ses veriyor: Kanak köyleri ve onların ormanlarının
‘sesini’.”

Kültür Merkezinin Sosyal ve Politik “Aracılık” Rolü


Kanak Kültürünü Geliştirme Merkezi başkanı Marie Claude Tjibaou, binanın
aracılık rolünü anlatıyor: “Bugün, herkes mimariyi görmeye geliyor.
Yavaş yavaş insanlara soru sordurmayı başaracağız: neden bu kemerler,
neden bu tonozlar?” Bu yapısal unsurlar eşinin Kanaklar için arzuladığı,
“Biz ne tarih öncesinden ne de arkeolojik kalıntılardan arda
kalanlarız, biz teniyle kanıyla insanız,” mesajını Dünya’ya iletmek olan
amacına ulaşmasına yardımda destekleyici olacaktır.

Yapı Alanı ve Malzemeler


Tjibaou Kültür Merkezi, 8 dönümlük peyzajlı bir parkta 8188 m² kapalı
alan olarak inşa edilmiş. Her kulubeyi inşa etmek için 300 m³ ahşap ve 5
ton paslanmaz çelik kullanılmış. Fütüristik teknolojiyle üretimiş
paslanmaz çelik ve lamine ahşap ile geleneksel malzemelerin uyumlu bir
karışımı. Tüm kompleks bilgisayarlarca yönetilen iklimlendirme
sistemiyle havalandırılıyor ve bazı mekanlar gelişmiş multimedya
cihazlarıyla donanımlı. Gösteriler için biri kapalı ve 400 kişilk, ikisi
açık alanda ve sırasıyla 1.000 ve 2.000 kişi alabilen 3 tiyatrosu var.
Reklamlar

One comment on “Yeni Kaledonya Bağımsızlık Yolunda

  1. Bilal
    08 Nisan 2013

    Paylaşım için teşekkürler.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: